Algemene
informatie
Titel: De
kleine Johannes
Auteur: Frederik
van Eeden
Uitgeverij: Querido,
Amsterdam
Uitgegeven: 1887
Aantal pagina's: 160
Oorspronkelijke taal: Nederlands
Genre: Sprookje
Thema: Fantasie
& Werkelijkheid
ISBN
nummer: 9789079133024
De auteur
Frederik van Eeden is de schrijver van ons gekozen boek, De
kleine Johannes. Eeden was naast Nederlandse schrijver ook nog eens een psychiater.
Hij is het bekendst geworden door zijn romans De kleine Johannes en Van de
koele meren des doods.
Hij is geboren op 3 april 1860 in Haarlem. In 1932 op 16
juni overleed hij in Bussum.
Frederik van Eeden groeide op in een gezin waar kunst en
wetenschap erg belangrijk was. In 1878 is hij medicijnen gaan studeren en in
1886 lukte het hem om huisarts te worden in Bussum, dit is hij niet lang
geweest want al snel besloot hij zich te specialiseren in psychotherapie.
Eeden heeft vele vrouwen gehad. Met zijn tweede vrouw Martha
kreeg hij twee zonen.
Titelverklaring
De
titel heeft te maken met de hoofdpersoon uit dit boek; Johannes. Hij is nog een
kleine jongen en wij denken dat het gewoon het benoemen was van de
hoofdpersoon, een kleine jongen → De kleine Johannes.
Korte samenvatting
Dit
verhaal gaat over een kleine jongen genaamd Johannes, die zeer fantasierijk is.
Tijdens allerlei avonturen ontwikkelt Johannes zichzelf tot een volwassene. Dit
gebeurt in stappen: Windekind, Robinneta, Wistik, Pluizer & God.
Samenvatting van internet
De kleine Johannes heeft erg veel fantasie en hij kan
goed overweg met zijn hond, Presto en zijn kat, Simon. Hij droomt ervan om naar
de grot te vliegen, die door de wolken gevormd is. Als hij op een zomeravond in
een bootje op het meer drijft, verschijnt er een libelle. Deze verandert in
Windekind, die hem meevoert op een wonderlijke reis. Windekind vertelt hem dat
de zon haar vader is. Ze gaan eerst naar de krekelschool, waar Johannes leert
dat de mens een groot, nutteloos en schadelijk dier is en dat het zeer laag
staat, omdat die niet kan vliegen of springen. Daarna gaan ze naar een weldadigheidsfeest
in een konijnenhol, dat gehouden wordt ter ere van alle dieren die zijn
omgekomen door de komst van mensen met honden. Op dit feest ontmoet Johannes de
elfenkoning Oberon. Deze geeft hem een gouden sleuteltje, dat op een gouden
kistje vol met kostbaarheden moet passen. Hij kan alleen niet zeggen waar dit
kistje is.
De volgende dag krijgt Johannes straf op school. Hij
had namelijk de leraar verbeterd, toen deze zei dat de zon vrouwelijk is. Die
avond kan hij Windekind dus niet weer ontmoeten. Pas op vrijdagavond gaan ze
weer samen op pad. Windekind vertelt hem allerlei verhalen over de dieren, die
overeenkomsten met mensen vertonen. Zo hekelt hij de Oorlogsmieren in de
godsdienstoorlogen. Johannes vindt dat de mieren dom zijn, maar Windekind zegt
dat de mensen juist naar de mieren toekomen om wijzer te worden. Daarna gaan ze
naar een zendingsfeest.
Johannes wil niet meer bij de mensen wonen en wanneer
Windekind hem over de kabouters vertelt, wil hij deze leren kennen. Als hij de
kabouter Wistik ontmoet, vraagt hij of de waarheid te vinden is. Die staat niet
in het elfenboekje en ook niet in het kabouterboekje. Windekind heeft Johannes
verlaten en deze gaat op zoek naar het kistje. Hij vindt wel een Bijbel, maar
die moet hij niet hebben. In de lente ontmoet hij Robinetta, die een
roodborstje op haar schouder heeft. Johannes is verliefd op haar, maar vindt
daarmee nog niet het geluk. Wistik zegt hem dat hij aan het roodborstje moet
vragen waar hij het geluk kan vinden. Deze tjilpt: “Hier niet! Hier niet!”.
Robinetta wil hem ook helpen en zij laat hem de Bijbel zien. Daar heeft
Johannes niets aan en hij zegt dat hij geen eerbied voor God heeft. Nu mag
Robinetta van haar vader niet meer met hem omgaan.
Nu is hij na Windekind ook Robinetta kwijt. Pluizer
vindt hem in een droevige stemming. Johannes vindt hem een beetje eng, ook al
omdat hij minachtend over Wistik spreekt. Hij treedt hardhandig op, wanneer
Johannes over Windekind praat. Hij neemt hem mee naar Dr. Cijfer en de sombere
achterbuurten van de stad. Vervolgens gaan ze naar het kerkhof, naar Hein de
Dood, waar Johannes ziet wat er van de mens verwordt. Hij ziet ook zijn eigen
dode lichaam. Johannes verandert zijn gedachten en hij overwint de macht van
Pluizer, wanneer deze de doodsoorzaak van Johannes’ vader wil onderzoeken door
zijn lichaam open te snijden. Hein knikt naar Johannes als hij ziet dat deze de
wil van Pluizer kon weerstaan. Windekind komt terug, maar past niet meer in de
wereld van de volwassen geworden Johannes. Hij voert Johannes mee en wijst hem
op het Grote Licht. Dan ontmoet hij een mens (de Ongenoemde) die hem op het
donkere oosten wijst, waar de mensheid met haar weedom is. Johannes moet kiezen
tussen Windekind en de Ongenoemde: hij wendt zich van Windekind af en gaat met
de ernstige mens mee.
Internet recensie (2x)
NBD|Biblion recensie
De bekende Tachtiger (1860-1932) schildert hier het
geestelijk groeiproces van een kind, de kleine Johannes. De ontwikkeling van
jongen tot man wordt in vier stadia weergeven: de tijd van de fantasie (Windekind),
de periode van vragen stellen (Wistik), de periode van onderzoek (Pluizer) en
het stadium waarin het goddelijke wordt gezocht. In subtiele bewoordingen
worden de mens en zijn godsdienst bekritiseerd. Johannes beleeft het conflict
tussen gevoel en materialisme en ondergaat de strijd tussen schoonheidsbeleving
en goedheid. Het gevoel overwint, de schoonheid wordt erkend en in goedheid
wordt geleefd. Dit klank- en kleurrijke natuursprookje boeit een grote
lezerskring vanaf 13 a 14 jaar. Aan deze uitgave is een relevant gedeelte
toegevoegd uit 'Tweespalt', de Van Eeden-biografie van Jan Fontijn. Heruitgave
in een reeks goedkope maar zeer verzorgde gebonden uitgaven op pocketformaat
van binnen- en buitenlandse literaire klassieken. Normale druk, vrij krappe
marge.
(Biblion recensie, Redactie)
Boekenliefde
“De kleine Johannes is een uniek hoogtepunt in de
Nederlandse literatuur. Vertaald in tientallen talen, onderwerp van talloze
studies en boekverslagen van scholieren heeft het zichzelf bewezen als een
klassiek werk dat met het verstrijken van de tijd zijn glans heeft behouden.
Deze hertaling heeft de hindernissen die opgeworpen
werden door het negentiende-eeuwse taalgebruik opgeheven.
In sprankelende taal worden de ontwikkelingsfasen van de
kleine Johannes verbeeld door personages die de natuur, de liefde, het geluk,
de kennis, het spirituele en de vluchtigheid van het leven vertegenwoordigen.
De herkenbaarheid en de diepte van dit klank- en
kleurrijke sprookje is in al haar eenvoud zo schitterend dat het blijft
fascineren.”
Deze
recensie is geschreven door iemand van een forum; hij heeft het boek een 9 van
de 10 te behalen punten gegeven.
Eigen recensie
Als het aan de omslag van het boek had gelegen, dan
hadden wij dit boek absoluut niet gekozen. Het waren de mensen in onze omgeving
die ons dit boek aanraadde om te gaan lezen. “Daar zul je geen spijt van
krijgen” en “Dat is zeker een van de leukere boeken” waren reacties die wij
kregen toen we vroegen of het wel een goede, interessante en leuke inhoudt zou
hebben.
Het boek heeft ons echter niet teleurgesteld. Het
verhaal is gebaseerd op fantasie en daar houden we enorm van. De fantasie heeft
er voor gezorgd dat wij gedurende het lezen van het boek geïnteresseerd en
geamuseerd bleven. Het was totaal niet slaapverwekkend of trutterig en er was
al helemaal geen sprake van levenloosheid.
Om het zo abstract mogelijk te zeggen: het boek
straalde energie uit. Niet zozeer de buitenkant, want die was geestdodend, maar
dan spreken wij van de inhoud. De eerste titels van boeken die dus ook bij ons
omhoog kwamen, waren: “Alice in Wonderland” en “Erik of het kleine
insectenboek” want dat zijn ook inventieve en vergelijkbare verhalen.
Als je dus een krachtig, dynamisch, maar toch een
genadig boek wilt lezen, dan zouden wij dit zeker aanbevelen.
Actualiteit
Dit
boek is een belangrijk boek in de Nederlandse literatuur. Dit boek is in vele
talen vertaald, zo ook in het modern Nederlands. Omdat het boek in de 19e eeuw
geschreven was, is dat nu moeilijk om volledig te begrijpen. Het boek gaat over
de ontwikkeling van een jongen tot man. Dat is nog steeds toepasselijk in deze
tijd, daarom is dit boek nog steeds belangrijk.
De idee
De idee is het doel van het boek. Een boek kan met een
bepaalde bedoeling zijn geschreven, dat kan zijn om de lezer te amuseren,
informeren, maar ook om aan te duiden wat goed en slecht is.
De idee van dit boek is de ontwikkeling van een kleine
jongen tot een volwassen man. Het doel is om de ontwikkeling van kind tot
volwassene duidelijk te maken.
