Algemene informatie

Auteur: Arion, Frank Martinus

Jaar uitgave: 1973

Uitgeverij: De Bezige Bij

Plaats: Den Haag

Aantal pagina's: 393

Genre: psychologische roman

Thema’s: Curaçao, misdaad, vriendschap

Auteur

Frank Martinus Arion is op 17 december 1936 geboren op Curaçao. Toen hij 2 jaar oud was verhuisde hij naar Aruba omdat zijn vader daar een baan had. Later is hij samen met zijn zusje terug gegaan omdat zijn moeder en zijn andere zusje overleden waren bij een verkeerongeluk. Terug in curaçao is hij samen met zijn zusje opgevoed door zijn oma. Op zijn 18^e verhuisde hij naar Nederland.

Hij is een Nederlands-Antilliaanse schrijver, dichter en taalwetenschapper. Hierdoor promootte hij zijn eigen taal en eigen cultuur.

In 1957 gaf hij zijn eerste gedichtenbundel uit. In de jarenzestig is hij terug gegaan naar de Antillen, maar tien jaar later weer naar Nederland om zijn studie af te maken. In 1992 werd Arion geridderd, maar in 2008 gaf hij het lintje terug aan de Staat der Nederlanden omdat hij vond dat Nederland bezig was met 'rekolonisatie'.

Het boek dubbelspel dat uitkwam in 1973, is het beste boek van hem geworden. Dit was zijn eerste echte roman.

Recensie

Het boek dat de openbare bibliotheek weggaf ter gelegenheid van de actie Nederland Leest. Of deze keus nu zo gelukkig is… Het is een traag verhaal waarin langzamerhand de spanning wordt opgebouwd. Er spelen zich veel zaken onderhuids af. Voordat een beetje duidelijk wordt wélke zaken dat zijn ben je al een eind verder in het verhaal. Het is maar de vraag of mensen het geduld op kunnen brengen tot zover door te lezen. Persoonlijk vond ik het mooi, ik heb het met plezier gelezen waarschijnlijk ook omdat ik wel van 'trage' boeken hou.

Het hele verhaal speelt zich af op één dag, ogenschijnlijk draait het om een partij domino zoals de hoofdpersonages elke zondag doen. Het domino spelen is voor alle vier een verslaving. Ze kunnen niet zonder de zondagse partij onder de verkoelende tamarindeboom van Boeboe Fiel.

Maar het gaat niet alleen om het spel maar ook om de onderlinge verhoudingen.

De spelers zijn:

De trotse Manchi Sanantonio, deurwaarder, met zijn mooie vrouw (die gestudeerd heeft) en het prachtige huis dat hij eigenhandig gebouwd heeft, bovenop een heuvel, zodat iedereen het kan zien liggen.

Boeboe Fiel, taxichauffeur, die onderaan de heuvel woont, in een rommelig krakkemikkig huis met vrouw en zeven nog thuiswonende kinderen. De man die het niet zo nauw neemt met trouw zijn aan zijn vrouw Nora. De man die zijn geld aan drank opmaakt waardoor Nora zich in allerlei bochten moet wringen om aan eten, kleding en dergelijke te komen. Zij moet zichzelf af en toe zelfs verkopen om toch aan de noodzakelijke spullen te komen. Vaak gaat zij dan naar Chamon Nicholas de derde dominospeler die graag met haar vrijt. Hij bezit enkele kleine woningen waar de overige dominospelers geen weet van hebben (behalve Nora). Chamon is de enige niet Curaçaoenaar maar woont er al vijfentwintig jaar. Toch wordt hem dat af en toe nog onder de neus gewreven. En dan is er nog Janchi Pau, die een zeer innige relatie heeft met Solema, Manchi's vrouw.

Het lijkt bijna een soap maar langzamerhand wordt uit de doeken gedaan waarom alles is zoals het is.

De dag begint al vreemd voor iedereen.

Boeboe Fiel wordt met een enorme kater wakker terwijl hij de vorige avond absoluut niet van plan was te gaan drinken. Na een klant naar de hoerenbuurt te hebben gebracht vroeg deze om op hem te wachten. Dromend van het geld dat hij daarmee zou verdienen deed hij dat. Zijn zoon had schoenen nodig, zonder schoenen kon hij niet naar school en de jongen kon goed leren, was de belofte van de familie. Maar de taxiklant had lang werk en bleef maar weg. Een prostituee koos Boeboe als de man waarmee ze haar verjaardag wilde vieren en Boeboe had de avond van zijn leven. Hij werd wakker met een kater maar kon de avond niet uit zijn hoofd zetten… deze vrouw had een gevoelige snaar bij hem geraakt.

Zijn vrouw daarentegen zat erg verlegen om geld, ze heeft Boeboes zakken nagezocht en vond geen geld. Haar zoon móest schoenen hebben en haar hoop was gevestigd op Chamon.. hopelijk kon ze onder het dominospel zijn aandacht trekken.

Janchi Pau is in gedachte bij Solema, die elke zondagochtend naar hem toekomt. Zij is de vrouw voor hem, zij stimuleert hem, ze levert ideeën waar hij wat mee kan. Hij zou zijn huis afbouwen zodat zij met haar twee kinderen bij hem kon komen wonen. Hij wist hoe zij elke keer weer vernederd werd door Manchi. En Manchi… droomt ervan om rechter te worden, zich nog meer boven de mede dominospelers te verheffen. Hij wil eigenlijk vertellen dat hij zijn vrouw betrapt heeft met een rechter, tijden geleden… (Janchi weet dat) Maar hij wil geen gezichtsverlies lijden en al helemaal niet vertellen hoe hij haar aantrof.. op de grond! Dát is voor hem erger dan dat zijn vrouw vreemd ging. Het feit dat zij als een, in zijn ogen, goedkope hoer op de grond lag is een vernedering. Hij met zijn huis met acht kamers… en zijn vrouw ligt buiten op de grond! Vanaf die tijd vernedert hij haar, waarom zijn vrouw het deed wil hij niet weten.

En dan begint het dominospel…

Aanvankelijk laat het zich aanzien als een gewone partij, in een lome sfeer gespeeld. Maar Boeboe speelt slecht evenals Manchi. Chamon en Janchi hebben gouden stenen die dag, ze voelen elkaar perfect aan en winnen de ene na andere partij… Dit zet alle zaken op scherp. De enige bindende factor tussen de heren is het spel, ze zijn geen vrienden van elkaar. De mannen spreken zich scherper tegen elkaar uit, moeten keuzes maken voor of tegen wie zij zijn. Met welke spelers ze meegaan in hun opmerkingen en welke niet zonder zichzelf te verraden.

De sfeer wordt broeierig, de spanning stijgt… Ondertussen speelt zich bij de vrouwen Nora en Solema ook het een en ander af en langzamerhand voert alles tot een climax die onherroepelijk ieders leven zal veranderen.

Van elke personage krijg je te lezen wat er in hen omgaat, waarom zij dingen zeggen, dingen erger maken of afzwakken… Dat vond ik persoonlijk het mooie van het verhaal. Het knappe is dat je van ieder personage kan begrijpen waarom hij of zij zo handelt. Er wordt geen oordeel geveld, er worden alleen maar visies getoond, de heersende sfeer op Curaçao, de leefwijze, de politiek, de invloed van Nederland op het leven in Curaçao, het waarom van handelen of niet handelen van de Curaçaoenaars.

Erg knap om dit allemaal weer te kunnen geven in deze vorm.

Frank Marinus Arion, Dubbelspel. Dit boek kreeg men gratis bij de Openbare bibliotheken

Samenvatting

In het dorpje Wokota (een buitenwijk van Willemstad) op het eiland Curaçao spelen vier mannen een potje domino. De vier vrienden Boeboe Fiel, Manchi Sanantonio, Chamon Nicholas en Janchi Pau komen hiervoor iedere zondag bij elkaar op het erf van taxichauffeur Boeboe Fiel.

Boeboe heeft zijn geld verloren met een kaartspel en de nacht doorgebracht met de hoer Micha in Campo Alegre. Hij wordt waarschijnlijk gekozen tot voorzitter van de Curaçaose Vakbond van Taxichauffeurs omdat hij heeft voorkomen dat bussen de taxiritten op het eiland over zouden nemen. Door het geldverlies kan Boeboe's vrouw Nora geen nieuwe schoenen kopen voor hun zoontje Ostrik. Ze heeft al tien gulden gekregen van de doodgraver, Diego, maar ze komt nu nog vijf gulden tekort. Nora zal nu het geld van Chamon, waar zij een verhouding mee heeft, moeten lenen.

Manchi, een vijftigjarige neger en deurwaarder van beroep, wil graag toetreden tot de loge van Vrijmetselaars. Dit betekent wel dat hij de traditionele dominospelletjes met zijn vrienden op moet geven. Op een zondag in november komen de vrienden wederom bij elkaar voor het dominospel. Om de score bij te houden worden de punten geteld in damesschoenen. Degene die het eerste tien punten heeft en meer dan vijf punten voorligt op de tegenpartij, geeft de verliezers een paar schoenen. Eigenlijk stamt dit gebruik uit de slaventijd, maar voor de grap wordt dit gebruik vandaag letterlijk uitgevoerd. Voor dit doel verft Manchi tien paar schoenen van zijn vrouw, Solema, zwart. Al vier jaar lang herinnert hij zijn vrouw aan haar overspel met een jonge rechter. Manchi betrapte hen en eiste dat de rechter vijf gulden aan hem betaalde; het gebruikelijke loon van een inlandse hoer. Daarna moet Solema hem elke dag vijf gulden betalen. Manchi is eigenlijk wel trots op zijn vrouw maar op deze manier probeert hij haar toch klein te houden. Solema is sinds enkele weken verliefd op de visser Janchi en na een vrijpartij vraagt hij of ze bij hem wil intrekken. Solema krijgt mede hierdoor haar zelfrespect weer terug.

De twee duo's Manchi/Boeboe en Janchi/Chamon zijn goed tegen elkaar opgewassen. Echter deze keer is Boeboe nog erg vermoeid van zijn nachtelijke avontuurtje. Hierdoor winnen Chamon en Janchi ronde na ronde. Eén ronde wordt zelfs gewonnen met vier dubbelspelen! Dit is een absoluut wereldrecord. Gedurende het spel wordt vooral gepraat over vrouwen en politiek. Janchi heeft er geen vertrouwen in dat er ooit een zwarte een belangrijke positie zal bekleden op het eiland. Boeboe ontgaat intussen niets van het opmerkelijke gedrag van zijn vrouw. Nora probeert steeds de aandacht van Chamon te trekken. Chamon heeft echter besloten om zijn relatie met Nora stop te zetten, omdat hij bang is dat Boeboe erachter zal komen. Chamon en Janchi gaan steeds beter en sneller spelen. Boeboe en Manchi moeten accepteren dat hun schoenenbezit groeit zonder zelf ook maar één ronde te winnen. Boeboe verdenkt de tegenpartij van verraad, omdat ze ook geen rum meer willen drinken. Intussen besluit Nora dat ze de vijf gulden aan Solema zal vragen. Solema neemt op haar beurt het besluit om bij Janchi in te trekken. Als Nora naar het huis van Solema vertrekt, beseft Boeboe opeens dat hij zijn vrouw niet kan missen. Solema geeft Nora de vijf gulden, die ze eerder die dag verzuimd had aan haar man te geven. Als Nora terug komt schrikt ze van de enorme toeloop bij het dominospel. Er is zelfs een verslaggever van de radio die bericht over de vier dubbelspelen. Nora deelt weer rum rond onder de belangstellenden. Helaas is er te weinig en is ze genoodzaakt Ostrik naar de kruidenier te sturen om van zijn schoenengeld meer rum te gaan halen. Het dominospel eindigt uiteindelijk in tien-nul.

Nora krijgt eindelijk de kans om, op het toilet in het washok, Chamon te spreken. Door de aanschaf van de rum, heeft ze weer geld nodig. Chamon weigert haar geld te lenen. Boeboe luistert het betreffende gesprek af en windt zich op over de manier waarop Chamon zijn vrouw laat vallen. Boeboe gaat in zijn opwinding Chamon met een krik te lijf. Uit zelfverdediging steekt Chamon hem vervolgens met een mes in de borst. Boeboe is hierdoor op slag dood. Manchi vindt intussen thuis de afscheidsbrief van Solema. De dubbele nederlaag, bij het dominospel en het bedrog van zijn vrouw, is de aanleiding tot zijn zelfmoord. Hij schiet zich, zittende aan zijn piano, met een kogel door het hoofd.

In het laatste hoofdstuk duikt plotseling een ik-verteller op. Deze ik-verteller meldt dat hij, in opdracht van de rechtbank, de aanloop naar de gewelddadige moord op Boeboe moet onderzoeken. Daarnaast vertelt de ik-veteller dat Janchi en Solema samen een aantal coöperatieve bedrijven hebben opgezet.

Mijn mening

In dit boek word veel informatie verteld over de Curaçaose cultuur. Wat ik ik prettig aan dit boek vind is dat het boek een gesloten einde heeft. (één persoon leeft nog een goed leven, een ander zit in de gevangenis en twee zijn er dood.)

Wat ik minder prettig aan dit boek vind is dat het niet echt duidelijk wat nou belangrijk voor het verhaal is en wat niet. Het was daardoor ook onvoorspelbaar. Alles kwam heel erg onverwacht. dat maakte het ook wel weer spannend.

Ik vind dit boek eigelijk ook best wel apart en daardoor ook wel weer erg origineel. Het boek is wel goed te lezen, het heeft niet extreem moeilijke woorden.

Al met al vind ik dit boek zeker een aanrader.

Extra opdracht

Opdracht 1

2. Geef een omschrijving van het begrip ‘empathisch vermogen’.

Empatisch vermogen is het aanvoelen in andere en het inleven in gebeurtenissen. Empathie betekend namelijk inlevingsvermogen.

Opdracht 2

	Stelling	Klopt het?	Want in de tekst staat dat…
1	Door het lezen van verhalen kunnen mensen zich beter inleven in anderen.	Ja	Door het lezen van romans en poëzie kunnen mensen zich beter inleven in anderen.
2	Door het lezen van gedichten kunnen mensen zich beter inleven in anderen.	Ja	Door het lezen van romans en poëzie kunnen mensen zich beter inleven in anderen.
3	Dat mensen zich beter in anderen kunnen inleven, kun je zien aan hun gezicht.	Nee	Mensen die literaire fictie lazen scoorde het hoogst bij tests op gezichtsuitdrukkingen doordat literaire fictie gelaagde karakters beschrijft.
4	De proefpersonen kregen willekeurige teksten te lezen.	Nee	Dit is het eerste onderzoek dat een direct causaal verband tussen literatuur en empathisch vermogen aantoont
5	In literaire fictie komen mensen met een meer ingewikkeld karakter voor.	Ja	De onderzoekers denken dat dit komt doordat literaire fictie gelaagde karakters beschrijft
6	In literaire fictie gedragen de personen zich onvoorspelbaar.	Ja	Bij populaire fictie is dit volgens de onderzoekers minder het geval, omdat de hoofdpersonen zich een stuk voorspelbaarder gedragen.
7	Het was al bekend dat lezers van literatuur een groter empathisch vermogen hadden.	Nee	Dit is het eerste onderzoek dat een direct causaal verband tussen literatuur en empathisch vermogen aantoont
8	Dit Amerikaanse onderzoek vertelt niets nieuws.	Nee	Dit is het eerste onderzoek dat een direct causaal verband tussen literatuur en empathisch vermogen aantoont
9	Het is zeker dat empathische mensen meer literatuur lezen.	Nee	’ Hierbij bleef echter onduidelijk of dit door de boeken zelf kwam, of doordat empathische mensen simpelweg meer literatuur lezen.
10	Het is hard nodig dat de waarde van literatuur wordt aangetoond.	Ja	De wetenschappers hopen met dit onderzoek de educatieve en maatschappelijke waarde van literatuuronderwijs aan te tonen. Dit vinden zij hard nodig
11	Een blijvend effect van het lezen van literatuur is niet aangetoond.	Ja	het is onduidelijk of de lezers na 1 week of een maand nog steeds het blijvende effect van meer empathisch vermogen hebben.
12	Alleen literatuur vergroot het empathische vermogen van de mens.	Nee	maar plaatst toch enkele kanttekeningen.
13	De beschrijving van de gelaagde karakters is het kenmerk van literatuur dat de empathische vermogens versterkt.	Nee	Ook blijft het raadselachtig welke specifieke eigenschappen van literatuur het inlevingsvermogen stimuleren.

Opdracht 4

Beste directie van het Vechtstede College,

Ik ben Aimée van Zelm. Ik ben 15 jaar oud en zit in klas 4 vwo. Ik vind dat er bij ons op school te weinig word gedaan aan de culturele uitingen, zoals muziek, film en theater.

Wij moeten op school wel boeken lezen, maar ook daar mogen wij niet vrij zijn in wat we lezen. Zelf ben ik niet zo’n grote lezer, ik doe veel liever iets met muziek.

Muziek, films en theater voorstellingen komen uit heel de wereld. Het is belangrijk om veel van de culturen in de wereld te weten. Door muziek te luisteren of films te kijken, leer je dit op een leuke manier. Een boek lezen is ook leuk maar afwisseling is belangrijk.

De effecten van de literatuur zijn hetzelfde als die van culturele uitingen. Literaire schrijvers willen vaak een doel bereiken, bijvoorbeeld hun lezers en kijkers bewust maken, ze overtuigen, of aanzetten tot actie. Dit willen componisten, toneelschrijvers en filmmakers ook. Door culturele uitingen inclusief literatuur verbreed je je empatisch vermogen.

Niet alleen ik denk hier zo over, maar ook medeleerlingen uit mijn klas.

Mijn verzoek is om meer aandacht te geven aan culturele uitingen en iets minder aan literatuur. Dit kan bijvoorbeeld al om niet alleen in de onderbouw muziek te geven maar ook in de bovenbouw. Veel mensen vinden muziek, film en theater leuk, alleen moeten dit nog ontdekken.

Met vriendelijke groet,

Aimée van Zelm

Leerling van het Vechtstede College.