Inleiding
Joost van den Vondel is geboren op 17 november 1587 in Keulen.
Hij is overleden op 5 februari 1679 in Amsterdam. Hij is de beroemdste
schrijver uit de gouden eeuw. Hij kwam uit protestants milieu, maar koos in
1640 voor het katholicisme.Christiaan Huygens is geboren op 14 april 1629 in Den Haag. Hij is overleden op 8 juli 1695 in Den Haag.
Pieter Corneliszoon Hooft ook wel, P.C. Hooft is geboren op 16 maart 1581 in Amsterdam. Hij is overleden op 21 mei 1647 in Den Haag
Opdrachten
Joost van den Vondel
- Noem ten minste twee redenen waarom Vondel al in zijn eigen tijd te boek stond als ‘de grootste schrijver’.
- Vondel gaf overal zijn eigen mening over en dit schreef hij ook op à veel gebeurtenissen uit de Gouden Eeuw heeft hij becommentarieerd. Hierdoor werd hij de grootste schrijver uit de gouden eeuw.
- Vondel trok zich van niemand iets aan en deed wat hij zelf wilde.
- Leg uit hoe het kon dat een beroemd auteur als Vondel geldproblemen had, terwijl hedendaagse beroemde auteurs gemakkelijk van hun pen kunnen leven.
- Toen Vondel kousenhandelaar was verdiende hij goed. Maar toen hij failliet ging kreeg hij een baantje bij de Amsterdamse Band van Lening. Nu verdiende hij niet zo veel en ook kochten er niet veel mensen in die tijd boeken waardoor hij er niet van kon leven.
- Zoek zelf achtergrondinformatie bij het gedicht Het stockske.
- Welke gebeurtenis wordt hier door Vondel beschreven?
- Er wordt hier een gebeurtenis ui 1619 beschreven. In dit jaar werd het leven van Johan van Oldenbarnevelt, een raadspensionaris van de Staten-Generaal beëindigd.
- In het gedicht wordt het stokje aangesproken alsof het een persoon is: waarom gebruikt Vondel deze techniek?
- Vondel gebruikte metaoren om personen en gebeurtenissen uit de werkelijkheid uit te drukken in personages.
- Welke boodschap wilde hij met het gedicht geven?
- Dat een andere partij schuld had. Nadat Oldenbarnevelt werd onthoofd in 1619 beschuldigde Vondel in het toneelstuk ‘Palamedes oft Vermoorde Onnooselheyd’ de tegenstander (prins Maurits van Oranje Nassau) van Oldenbarnevelt van landverraad
- Kun je het stokje tegenwoordig nog ergens bekijken?
- Ja, dit kan in het Vondel-museum te Amsterdam.
Christiaan Huygens
1. Onderzoek via allerlei naslagwerken, maar zeker ook via internet, het komische toneel van de zeventiende eeuw. Geef de namen van auteurs, stukken, uitgevers en verschijningsdatum. Vermeld je zoekstrategie. Zorg voor een lijst van minimaal tien stukken. Het doel is een uitputtende opsomming van alle stukken die bij het komisch toneel horen. Omschrijf daarbij wat jij tijdens jouw onderzoek onder komisch toneel hebt verstaan.
Een klucht is een kort toneelstuk wat bestaat uit overdreven, komische situaties. Het doel van een klucht is het vermaken van het publiek
Auteur
|
Stuk
|
Uitgever
|
Verschijningsdatum
|
Bron
|
Gerit Komrij
|
Ik heb goddank twee goede longen
|
Meulenhoof
|
1971
|
Wikipedia
|
Gerit Komrij
|
Fabeldieren
|
De harmonie
|
1975
|
Wikipedia
|
Gerit Komrij
|
Averechts
|
De arbeiderspers
|
1980
|
Wikipedia
|
Gerit Komrij
|
Tuttifrutti
|
De arbeiderspers
|
1972
|
Wikipedia
|
Gerard Reve
|
Terugkeer
|
Uitgeverij Conserve
|
1940
|
Wikipedia
|
Gerard Reve
|
Tien vrolijke verhalen
|
Van Oorschot
|
1961
|
Wikipedia
|
Gerard Reve
|
Commissaris Fennedy
|
Van Oorschot
|
1962
|
Wikipedia
|
Gerard Reve
|
De taal der liefde
|
De bezige Bij
|
1972
|
Wikipedia
|
Constantijn Huygens
|
Trijntje Cornelis
|
Prometheus/ Bert Bakker
|
1657
|
Dbnl.org
|
Constatijn Huygens
|
Zedeprinten
|
Prometheus/Bert
Bakker
|
1624
|
Dbnl.org
|
Constatijn Huygens
|
De uytlandighe herder
|
Prometheus/Bert Bakker657
|
1623
|
Dbnl.org
|
Constatijn Huygens
|
Zee-straet
|
Prometheus/Bert
Bakker
|
1667
|
Dbnl.org
|
Thomas Asselijn
|
De kwakzalver
|
Van Gorcum
|
1692
|
Dbnl.org
|
Pieter Langendijk
|
Het wederzyds huwelyksbedrog
|
Taal & teken
|
1712
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Pieter Langendijk
|
Don Quichot op de Bruiloft van Kamacho
|
Thieme Zutphen
|
1711
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Pieter Langendijk
|
De zwetser
|
Malmberg Den Bosch
|
1712
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Pieter Langendijk
|
Quincampoix of de windhandelaars
|
By de erven.
|
1720
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Samuel Costers Teeuwis de Boer
|
Isabella
|
De Arbeiderspers
|
1612
|
Wikipedia
|
Samuel Costers Teeuwis de
Boer
|
Boereklucht
|
De Arbeiderspers
|
1612
|
Wikipedia
|
Samuel Costers Teeuwis de Boer
|
Duytsche
Academi
|
De
Arbeiderspers
|
1619
|
Wikipedia
|
Samuel Costers Teeuwis de
Boer
|
Warenar
|
De Arbeiderspers
|
1617
|
Wikipedia
|
Gerrit Hendricxsz van Breughel
|
Cupido's
Lusthof einde van amoureuse Boogaert
|
Cloppenburch
|
1613
|
Dbnl.org
|
Gerrit Hendricxsz van Breughel
|
Boertige kluchten
|
voor L. E. Bosch
|
1613
|
Dbnl.org
|
Jan Janzsoon Starter
|
Wthegheven by
de Nederduytsche Academi
|
Friesche
Lusthof
|
1618
|
Wikipedia
|
Jan Janzsoon Starter
|
Timbre de Cardone
|
Friesche Lusthof
|
1618
|
Wikipedia
|
Johannes Frederik Haverman
|
W.D. Hooft en
zijne kluchten
|
‘s Gravenhage
|
1895
|
Wikipedia
|
Abraham Bormeester
|
A. Bormeesters Zijtje Fobers
|
Alleen gedrukt voor de liefhebbers, na de originele kopie
|
1647
|
Dbnl.org
|
Pieter Bernagie
|
De
Huwelyken Staat
|
-
|
1684
|
Wikipedia
|
Pieter Bernagie
|
De belachelyke Jonker
|
-
|
1684
|
Wikipedia
|
Pieter Bernagie
|
Het
studente-leven
|
-
|
1684
|
Wikipedia
|
Jillis Noozeman
|
Lichte Klaartje
|
Bert bakker
|
1645
|
Wikipedia
|
Jillis Noozeman
|
De berooide
student
|
Bert Bakker
|
1650
|
Wikipedia
|
Jillis Noozeman
|
Bedrogen dronkaard
|
Bert Bakker
|
1650
|
Wikipedia
|
Willem Godschalck van Focquenbroch
|
De verwarde
jalousy, Blyspel
|
Willem
Godschalck van Focquenbroch
|
1663
|
Dbnl.org
|
Willem Godschalck van Focquenbroch
|
Klucht van de weyery
|
Willem Godschalck van Focquenbroch
|
1665
|
Dbnl.org
|
Willem Godschalck van Focquenbroch
|
Klucht van
Hans Keyenvresser
|
Willem
Godschalck van Focquenbroch
|
1665
|
Dbnl.org
|
Willem Godschalck van Focquenbroch
|
Thalia, of geurige sanggodin
|
Willem Godschalck van Focquenbroch
|
1665
|
Dbnl.org
|
Ysbrand Vincent
|
Det
leevendige doode
|
Uitgeverij Te
Amsterdam
|
1691
|
Dbnl.org
|
Ysbrand Vincent
|
Det leevendige doode
|
Uitgeverij te Amsterdam
|
1716
|
Dbnl.org
|
Pieter de la Croix
|
De meid
juffrouw
|
Zomer&Kreuning
|
1685
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Willem Ogier
|
Droncken Heyn
|
A Olofzen in de Gravestraat in ’t Wit gekroont Musiek-boek
|
1742
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Willem Ogier
|
Dit spook
|
A Olofzen in
de Gravestraat in ’t Wit gekroont Musiek-boek
|
1742
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Willem Ogier
|
De gramschap
|
A Olofzen in de Gravestraat in ’t Wit gekroont Musiek-boek
|
1742
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Willem Ogier
|
Haet en Nydt
|
A Olofzen in
de Gravestraat in ’t Wit gekroont Musiek-boek
|
1742
|
Literatuurgeschiedenis.nl
|
Joan de Grieck
|
Het Brussels klucht tooneel
|
Bert Bakker
|
1700
|
Dbnl.org
|
Adriaanszoon Bredero
|
De klucht van
den Molenaer
|
Meulenhoff
|
1613
|
Wikipedia
|
Adriaanszoon Bredero
|
De klucht van de koe
|
Zutphen
|
1612
|
Wikipedia
|
Adriaanszoon Bredero
|
Symen sonder
Soeticheydt
|
Zutphen
|
1619
|
Wikipedia
|
Zoekstrategie: wij hebben gebruik gemaakt van het internet,
voornamelijk van de informatie die op literatuurgeschiedenis.nl staat. Ook
hebben wij gebruik gemaakt van Wikipedia en dpnl.org.
Komisch toneel: word ook wel blijspel genoemd. Het is een
theaterstuk met als doel het publiek te amuseren en vermaken.
2. Leg uit wat een puntdicht is en geef twee voorbeelden uit het werk van Huygens
Een puntgedicht is een heel kort gedichtje, een snel gedichtje
met een geestige gedachte. Twee voorbeelden uit het werk van Huygens zijn
‘Drucker’ en ‘Quacksalver’.
Drucker.
Van 'tKeiserlicke
Hof tot de Schaepherders Kluijs
Tracht ijeder
vred' en vreughd en vrijheit te gewinnen;
Ick ben de man
alleen van averechtse sinnen,
Die staegh om
perssing en om druck wensch in myn huijs
Quacksalver
Ick steeck mijn'
stouten voet in der Doctoren Schoen,
En danss'er met
voor 'tvolck, soo dat het oude seggen
Door mijn'
vertieringen licht is om wederleggen:
Wat dunckt u, Boeren,
is 't met seggen niet te doen?
3. Schrijf twee originele puntdichten
Gedicht 1:
Volgroeiing
Daar sta je dan;
Groot en volgroeid;
Als een echte volwassen man;
Met een slimme kop;
En een hart van goud;
Alsof mijn broer nooit veranderd is;
En de tijd gewoon heeft stil gestaan.
De gedachte van dit gedicht is, is dat je veel van je
bijvoorbeeld, in dit geval, van iemand kan houden.
Gedicht 2:
Tijd
Zo sluw als een vos:
Telkens weer een seconde voorbij
Nooit meer het oudste;
Nooit meer het jongste;
Tijd tikt, gaat verder;
Net als het leven.
Dit gedicht gaat over de tijd; over dat er dingen voorbij
gaan en dat je moet genieten, want tijd vliegt, gaat heel snel.
Pieter Corneliszoon Hooft
- Wat waren de belangrijkste ideeën die Hooft met zijn werk wilde uitdragen? Noem er drie.
- Hooft wilden duidelijk maken dat het landsbelang boven eigen belang stond en dat de ondergeschikte goed moet worden behandeld.
- Hooft wilde dat Nederland ook de kunst van de renaissance zou gaan leren kennen. Daarom focuste Hooft op de modernisering van de Nederlandse literatuur toen hij terug kwam van Italië en Frankrijk naar Amsterdam.
- Lees het Deuntje, op deze pagina, dat begint met ‘Als Jan Sijbrecht zou belezen’.
- Omschrijf kort (in maximaal 100 woorden) de rol van Jan en de rol van Sijbrecht in dit lied.
- De rol van Jan: hij is verliefd op Sijbrecht, alleen Sijbrecht gelooft hier niet helemaal in.
- De rol van Sijbrecht: ze is een voorbeeld hoe je je niet zou moeten gedragen in een relatie. Ze is erg dominant en maakt misbruik van de wil van Jan door een relatie te krijgen. Ze mishandelt Jan en zegt dat hij haar moet verdragen, als hij echt Reine Liefde voor haar heeft.
- Leg uit wat Jan en Sijbrecht bedoelen met de refreinregel ‘Reine liefd’ kan niet vergaan’.
- Dat pure liefde niet vergaat.
- Ga naar http://home.hetnet.nl/~corpetrus/dichters/FrancescoPetrarca.htm en lees sonnet 134 en sonnet 292.
- Vergelijk deze sonnetten met ‘Mijn lief, mijn lief, mijn lief’ van P.C. Hooft, dat in het Terzijde bij deze pagina (Hooft op vrijersvoeten) is opgenomen). Zie je overeenkomsten of verschillen?
- Ze rijmen op de zelfde manier.
- De onderwerpen van de sonnetten gaan bijna altijd over liefde. En het verdriet en de pijn omdat het vaak onbereikbare liefde is.
- De sonnet van Hooft is geschreven uit twee perspectieven, de bovenstaande sonnetten zijn geschreven vanuit één perspectief.
- Voldoen de sonnetten aan de algemene regels die op de literatuurgeschiedenispagina ‘Revolutie in de Nederlandse literatuur’ gegeven worden? Geef argumenten voor je antwoord.
- Sonnet: een veertien-regelig gedicht. Het heeft 4 coupletten, van 4, 4, 3, 3 regels. De inhoud heeft een wending, vaak na de achtste versregel. Een sonnet was origineel en individualistisch, je kon er je gevoelens mee uiten.
- De sonnetten voldoen aan de algemene regels, want ze hebben 14 regels en een wending in de inhoud.
Vondel, Huygens en Hooft nu
Leg uit waarom Vondel,
Huygens en Hooft nog steeds interessant gevonden worden binnen de Nederlandse
literatuur. (150 woorden in goed Nederlands)
Vondel, Huygens en Hooft zijn nu nog steeds belangrijk voor
de Nederlandse literatuur. Dit komt omdat ze alle drie nieuwe ideeën hadden
over de schrijfwereld. Ze waren niet bang om die vernieuwingen uit te spreken
of op papier te zetten. Ze schreven wat zij mooi vonden, ook al was dat wel is
in tegenstrijd met wat de rest van het volk dacht.
Vondel vond dat de kunst over normen en waarden moest gaan.
Hij schreef over politieke en godsdienstige onderwerpen, omdat dit niet
overeenkwam met de ideeën van de koning werd zijn werk verboden. Door Vondel
durven we nu onze mening te uiten over bepaalde onderwerpen. Hooft was voor de
modernisering, in zijn verhalen schreef hij over hoe leidinggevende het volk
moesten behandelen. Huygens was de eerste die begon met het komisch toneel,
kluchten.
De ideeën van deze personen zien we nog steeds terug en dat
maakt dat ze nog steeds interessant zijn.
